Makedonya Cumhuriyeti'nin yeni Hükûmet'i, kurulma a?amasyndan itibaren a?yr bir mirasla yüz yüze geldi: ülkenin tamamen istikrar kazanamamy? güvenlik durumu, bo? devlet fonlary, organize suç ve rü?vetçili?in emin arty?y, yardym bekleyen on binlerce i?çi, günden güne artan yoksulluk baskysy altynda genel grev tehditleri, sonra da arslanlar, koruyucular ve genel olarak askerî yükümlüler ve yedek polisin birlik mensuplarynyn protestolary ve evinden olan insanlaryn bir sürü çözülmemi? sorunu. Ayny anda, Ohri Anla?masy uygulamayy bekliyor, sayymlar yapylmaly, IMF'le anla?ma yapylacak ve stratejik önemden bir sürü di?er ödevler syrada bekliyordu.
Bu do?rultuda, ülkede daha köklü de?i?imler yapmak için 100 günlük süre çok kysa olmasyna ra?men, yeni Hükûmet yine de seçim öncesinde verdi?i vaadlerin yerine getirilmesini ölçece?imiz, dolayysyyla ?imdiye kadarki çaly?malaryny de?erlendirmek için yeterli derece somut göstergeler sundu.
1. Vatanda?laryn öncelikleri ve Hükûmet'in programy
Bary? ve Ystikrar Yçin Vatanda? Plâtformunda vatanda?laryn öne sürdü?ü önceliklerin en büyük bölümü Hükûmet programynda yer alyp, bir nevi hareketlilik kazanmy?tyr. Hükûmet'in resmî programynyn olmayy?y yüzünden, bu genel de?erlendirme, Makedonya Cumhuriyeti Meclisi'nde yeni Hükûmet'i kurmakla görevli Ba?bakan'yn bildirisinden alynan bilgilere dayanarak yapylmy?tyr.
Her ?eyden önce, ülke genelinde Anayasa ve yasalaryn sonuna kadar uygulanmasy, Ohri Anla?masy'nyn tamamen uygulanmasy, organize suç ve rü?vetçili?e kar?y amansyz mücadele ve yoksulluk ile i?sizli?in azaltylmasy yönelimleri kati bir ?ekilde vurgulanmy?tyr.
Bu arada, Bary? ve Ystikrar Yçin Vatanda? Plâtformunda yer alan önceliklerin - meselâ, yerel öz yönetim ve demokrasi gibi - bir bölümü yeni Hükûmet'in e?ilimi olarak net bir ?ekilde verilmemi?, AB ve NATO'yla bütünle?me gibi di?er bir bölümü ise sadece beyan ?eklinde verilmi?tir.
Öte yandan, yeni Hükûmet'in kurulmasyndan 100 gün geçmesine ra?men çaly?ma programynyn getirilmedi?i gerçe?i, birçok konuda hareket etmek için açyk ve net stratejisinin olmady?yna dair bir nevi göstergedir.
2. Hükûmet programy ve seçim öncesi vaadler
Kabul edilmi? Hükûmet Programy'nyn olmayy?y, koalisyon ortaklarynyn parti programlaryyla kar?yla?tyrmak için tek kaynak olarak Ba?bakan'yn sundu?u bildiriyi ele almamyz gerekir. Bu anlamda, koalisyon ortaklarynyn parti programlary sonuna kadar aralarynda uyumlu hâle getirilmedi?ine ra?men, onlaryn en büyük bölümü Ba?bakan'yn Makedonya Cumhuriyeti Meclisi'nde okudu?u bildiride aksettirilmi?tir.
Yeni Hükûmet koalisyonunu olu?turan partilerin programlary; hukuk devletinin çaly?masy, ekonomik kalkynma ve sosyal sorunlarla ba?a çykma çabalary yönünde birbiriyle uyum içindedir. Buradan hareketle, Hükûmet'in beyan edilen e?ilimlerinin, seçim öncesi vaadlerden pek de farkly olmady?y gözlemleniyor.
Yine de, yeni Hükûmet'i kuran ortaklaryn, en azyndan öncelikler konusunda, bazy durumlary de?erlendirirken birbirinden farkly yana?tyklary görülmektedir. Bunlardan bir tanesi, ülkenin bary? ve güvenli?idir. MSDB ve LDP kendi programlarynda, hukuk devletinin çaly?masy dahil, ülke genelinde denetimin geri alynmasyna konsantre olmu?ken, DBB ise, halkyn etnik yapysyny aksettirmeyen güvenlik güçlerinin yapysyna odaklanmy?tyr.
3. Ylk 100 gün
Payla?ylmayan de?erlendirmelere göre, geçen 100 günde Hükûmet en iyi sonuçlary organize suç ve rü?vetçili?e kar?y mücadelede aldy. Bunun sonucu olarak, yasa dy?y insan, silâh ve uyu?turucu ticaretinin ke?fedilmesi ve yok edilmesi, çok sayyda soru?turmayla sonuçlanan birçok özelle?tirme sürecinin denetimi ve yeniden gözden geçirilmesini gösterebiliriz.
?üphesiz Hükûmet'in bu eylemlerinin devam etmesi gerekir. Bu arada, soru?turmanyn açylaca?y insanlaryn muhtemel seçilmesine dikkat edilmesi gerekmektedir. Yasal soru?turmalar, 1998 öncesinde de yapylmy? olmalary anlamynda da, ne zaman açysyndan ne de zanlylaryn etnik veya parti mensubiyeti açysyndan engellenmemelidir.
Hükûmet ilk 100 gününde, beyan edilenlerden az çok tutarsyzlyk ve sapmalar ekonomik ve sosyal alanlarynda gösterdi. Aslynda yoksulluk ve i?sizli?in azaltylmasy yönünde kendi stratejisini hazyrlamady ve bu sorunun çözümü için her yanly yakla?ym sa?lamady. Bu olayyn en a?ikâr örne?i, IMF'le anla?manyn sa?lanmasy ve büyük bir ürün grubunun imtiyazly KDV oranyndan genel KDV oranyyla kapsanmasyna izin verilmesidir. Bunun ya?am standarty dü?ük olan Makedonya vatanda?laryna dolaysyz saldyry olarak de?erlendirilmesi mümkündür, bu da seçim öncesinde yoksullu?un azaltylmasy vaadlerine ters dü?mektedir.
Hükûmet'in ilk 100 gününde güvenlik durumu istikrarsyz, zayyf veya oldukça istikrarly olarak de?erlendirilmi?, dü?man aktiviteleri ise suç aktivitelerine dönü?türülmü?tür. Bunun yanysyra, ülkedeki güvenlik durumu memnun verici seviyede de?ildir. Bu durum, bary? ve güvenlik alanlarynda yeni ve eski Hükûmet'in yakla?ymynda kayda de?er olumlu farklylyk görülse de, vatanda?laryn umut ve iste?inden de hayli uzaktyr.
AB ve NATO'ya yakla?ymdan söz edilirken, herhangi bir hükûmetin bir üyesinin gerçekle?tirece?i veya beyan edece?i yakla?ymyn söz konusu olmady?yn vurgulamak gerekiyor. Avrupa-Atlantik kurumlaryna entegre olmak, toplumsal hayatyn tüm alanlarynda çaly?ylmasy ve stratejinin yapylmasy demektir. Yasalary yakla?tyrma süreçleri için önemli olan, Avrupa beklentilerinin do?ru anla?ylma gere?idir.
Önümüzdeki dönemde, yetkilerin merkezden alt makamlara devredilmesine, yani yerel öz yönetimin geli?mesine daha çok ilgi gösterilmesi beklenmektedir.
Nihayet, geçen 100 günde Hükûmet'in, devlet yönetim organlarynda, hysym akraba kayyrycyly?yyla mücadele dahil, parti ve siyasî etkiler konusunda iyi sonuçlar vermedi?i kaydediliyor. Profesyonel kalite ve çok sayyda insany yönetmek ihtimalinin gözardy edilmesiyle, sadece belli siyasî parti mensubiyeti kriterilerinden hareketle atamalaryn yapyldy?y çok sayyda örnek vardyr. Genel anlamda, paralel olarak hem ele?tirel hem de yapycy analiz, günlük hesaplar yerine stratejik plânlamalara yönelim ve her ne kadar az da olsa, geçen siyasî nesillerin yaptyklaryna saygyly olmak gerekir.