Platforma qytetare për paqe dhe stabilitet

ANALIZA DHE MONITORIMI I PROGRAMIT TË QEVERISË NË 100 DITËT E PARA

REZYME

Qeveria e re e Republikës së Maqedonisë që në fazën e konstituimit të vet u ballafaqua me një trashëgimi të vështirë. Pa gjendjen e stabilizuar të sigurisë në vend, me fonde shtëtërore të shtërura, me kriminalitetitn e organizuar dhe korrupcionin në rritje të përhershme, me dhjetra mijë punëtorë që presin ndihmë, me kanosje për greva të përgjithshme, nën shtypjen e varfërimit gjithnjë e më të madh, protestat e të ashtuquajturve “luanë”, mbrojtës dhe në përgjithësi të përbërjes rezervë të obliguesve ushtarakë dhe policëve, si dhe me një varg çështjesh të pazgjedhura që kanë të bëjnë me të zhvendosurit. Njëkohësisht pritnin për implementim, Marrëveshja e Ohrit, regjistrimi i popullatës, vijonte harmonizimi i aranzhmaneve me FMN-në si dhe detyra të tjera me karakter strategjik.

Në këtë aspekt edhe pse periudha prej 100 ditëve është e shkurtër për marrjen e masave që do të nxisin ndryshime radikale në vend, Qeveria e re prap se prap ofroi tregues konkretë për të shqyrtuar shkallën e realizimit të premtimeve parazgjedhore e me vetë këtë edhe mjaft indikatorë për vlerësimin e punës së saj të deritashme.

1. Prioritetet e qytetarëve dhe programi i Qeverisë

Pjesa më e madhe e prioriteteve të qytetarëve të dhëna në “Platformën qytetare për paqe dhe stabilitet” janë përfshirë në angazhimet e Qeverisë duke gjetur në to operacionalizimin adekuat. Në mungesë të programit të sjellur të Qeverisë, ky vlerësim i përgjithshëm i referohet ekspozesë së kryeministrit, atëherë në cilësinë e mandatarit, të paraqitur para Kuvendit të Republikës së Maqedonisë.

Para së gjithash theksohen përcaktimi i fuqishëm për zbatimin konsekuent të Kushtetutës dhe ligjeve në mbarë territorin e vendit, insistimi për implementimin e plotë të obligimeve nga Marrëveshja e Ohrit, lufta e paralajmëruar e pakompromis kundër kriminalitetit të organizuar dhe korrupcionit si dhe përcaktimi për uljen e varfërisë dhe papunësisë.

Ndërkaq, një pjesë e prioriteteve të “Platformës qytetare për paqe dhe stabilitet” – zhvillimi i vetadministrimit vendor dhe demokracia për shembull, nuk janë vënë në pah në mënyrë eksplicite si angazhime të Qeverisë së re, kurse pjesa tjetër – integrimin me Union e Evropës dhe NATO-n janë vënë në mënyrë më tepër deklarative.

Nga ana tjetër, fakti që edhe pas skadimit të 100 ditëve të para nga formimi i Qeverisë së re, nuk është sjellë program për punën e saj, flet në njëfarë mënyre se ajo për shumë çështje nuk ka strategji të qartë për veprimin e vet.

1. Programi qeveritar dhe premtimet parazgjedhore

Në mungesë të programit të miratuar të Qeverisë, referencë e vetme për krahasimin e saj me programet e partive të koalicionit në pushtet, paraqet ekspozeja e kryeministrit. Në këtë kuptim, edhe pse programet e partive në pushtet nuk janë të harmonizuara midis veti deri në fund, ato në një masë të madhe reflektohen në ekspozenë e kryeministrit të paraqitur para Kuvendit të Republikës së Maqedonisë.

Programet e partive politike që e përbëjnë Qeverinë e re të koalicionit janë kompatibile sa u takon angazhimeve për funksionimin e shtetit juridik, zhvillimin ekonomik dhe ballafaqimin me problemet sociale. Së këndejmi edhe në përcaktimet deklarative të Qeverisë nuk ka mënjanime të mëdha lidhur me përmbajtjen e asaj që është ofruar para zgjedhjeve.

Megjithatë, partnerët konstituivë të Qeverisë së re për situata të caktuara kanë pikpamje që dallohen, më së paku sipas prioriteteve. Një prej tyre është çështja e paqes dhe sigurisë në vend. Kurse, LSDM-ja dhe PLD-ja në programet e veta janë të koncetruara në kthimin e kontrollit në mbarë territorin duke përfshirë funksionimin e shtetit juridik. BDI-ja fokusohet në përbërjen e forcave të sigurimit që nuk e pasqyron kompozicionin etnik të popullatës.

1. 100 ditët e para

Sipas vlerësimeve jo të ndara, gjatë 100 ditëve të kaluara, Qeveria rezultate më të mira tregoi në luftën kundër kriminalitetit të organizuar dhe korrupcionit. Zbulimi dhe zhdukja e tregtisë jolegale me njerëz, armë dhe narkotikë si dhe kontrolli i përforcuar dhe revizionet në proceset e privatizimit që rezultuan me ngritjen e një numri të madh procedurash, janë ilustrim i këtij angazhimi.

Pa mëdyshje aktivitetet e këtilla të Qeverisë duhet të vazhdojnë. Ndrkaq, duhet vëmëndje t'i kushtohet selektimit të mundshëm të personave kundër të cilëve do të ngriten procedura hetimi. Procedura nuk duhet të kufizohet as në mënyrë kohore, në kuptim të ndërmarrjes së veprimeve dhe për vepra të kryera para 1998, e as sipas përkatësisë etnike apo partiake të të dyshimtëve.

Qeveria tregoi disa mangësi madje edhe anashkalime nga ajo që u proklamua, në 100 ditët e para në sferën ekonomike-sociale. Ajo në të vërtetë nuk ndërtoi strategjinë e vet për uljen e varfërisë dhe të papunësisë e as siguroi një qasje të gjithmbarshme në zgjidhjen e këtij problemi. Ilustrim më flagrant të kësaj dukurie paraqet kontraktimi i aranzhmaneve me FMN-në dhe mënjanimi i një grupi të madh prodhimesh nga shkalla e përgjithshme koncesuale e TVSH-së. Kjo është vlerësuar si atakim i drejtpërdrejt ndaj qytetarëve të Maqedonisë me standard të ulët jetësor që është në kundërshtim me premtim parazgjedhor për uljen e varfërisë.

Në 100 ditët e para të punës së Qeverisë, gjendja e sigurisë është kualifikuar si jostabile, e brishtë apo relativisht stabile, kurse aktivitetet armiqësore janë rikualifikuar në aktivitete kriminele. Edhe përkundër kësaj, situata e sigurisë në vend nuk është në nivel të kënaqshëm. Kjo është larg shpresës dhe vullnetit të qytetarëve edhe përkundër dallimit cilësor midis Qeverisë së re dhe të mëparshmes në qasjen drejt shqyrtimit të problemeve nga sfera e paqes dhe sigurisë.

Kur bëhet fjalë për afrimin drejt UE-së dhe NATO-s, duhet të theksohet se nuk bëhet fjalë për afrim që mund ta zbatojë apo deklarojë vetëm një anëtar i cilësdo partie. Integrimi drejt strukturave euro-atlantike është punë dhe strategji në të gjitha sferat e jetës shoqërore me ç'rast për proceset e aproksimimit të legjislaturës nevojitet kuptimi i drejtë i pritjeve evropiane.

Mbetet që në periudhën e ardhshme, vëmendje shumë e madhe t'i kushtohet edhe procesit të decentralizimit, gjegjësisht vetadministrimit vendor.

Përfundimisht, vërrehet se në 100 ditët e kaluara, Qeveria nuk tregoi rezultate shumë të mira lidhur me çështjen e departizimit dhe depolitizimit të organeve të administrimit shtetëror duke përfshirë edhe ballafaqimin me nepotizmin. Janë të shumta shembujt e lënies pas dore të cilësive dhe mundësive profesionale të shumë njerëzve për të udhëhequr përkundër zgjedhjes sipas përkatësisë decide në disa parti politike. Përgjithësisht, nevojitet një analizë paralele kritike dhe konstruktive, orientimi drejt planifikimit strategjik, përkundër kalkulimit ditor si dhe respektimi i asaj që kanë bërë gjeneratat e mëparshme politike pa marrë parasysh se sa e paktë është ajo.